Na Rebeca Duwe, Tanga
Katika juhudi za kuhamasisha jamii kuzingatia ulaji bora na uzalishaji endelevu wa chakula, Mkurugenzi wa Kampuni ya MKEPI, Elibahati Kimaro, ametoa wito kwa wananchi kurejea kwenye matumizi ya vyakula vya asili na kuimarisha kilimo hai kama sehemu ya kujenga jamii yenye afya bora.
Kimaro amesema jamii inapaswa kuzingatia kwa makini aina ya vyakula inavyotumia na namna vinavyozalishwa, akisisitiza umuhimu wa kutumia malighafi zinazopatikana nchini na kuendeleza mbinu za kilimo zinazolinda rutuba ya udongo na mazingira.
Akizungumza wakati wa maonyesho ya miundombinu ya uzalishaji wa unga na mbolea za asili, ameeleza kuwa kampuni hiyo imejikita katika uzalishaji wa bidhaa zinazotokana na malighafi mbalimbali za shambani na sokoni, ikiwemo nafaka na mbegu za asili.
Kwa mujibu wa Kimaro, hatua hiyo inalenga kuonesha namna rasilimali zinazopatikana nchini zinavyoweza kutumika kutengeneza bidhaa zenye thamani, huku ikihamasisha matumizi ya vyakula vya asili katika kaya.
Unga wa asili waibua fursa ya kuboresha lishe
Akifafanua kuhusu uzalishaji wa unga wa asili, Kimaro amesema bidhaa hiyo hutengenezwa kwa kuchanganya malighafi mbalimbali, zikiwemo nafaka na mbegu za asili kama mahindi ya rangi mbalimbali na maharagwe.
Amesema unga huo unaweza kutumika kuandaa uji au ugali, ikiwa ni sehemu ya juhudi za kuhamasisha matumizi ya mazao ya ndani katika milo ya kila siku.
“Sisi ni wazalishaji wa mbolea na unga wa asili. Mbolea na unga huu unatokana na mchanganyiko wa malighafi mbalimbali za shambani na sokoni, ikiwemo mazao ya nafaka na mbegu za asili za zamani kama mahindi ya rangi mbalimbali na maharagwe,” amesema Kimaro.
Ameeleza kuwa matumizi ya vyakula vinavyotokana na nafaka na mikunde yanaweza kusaidia kuongeza utofauti wa mlo kwa makundi mbalimbali ya watu, wakiwemo watoto, vijana na wazee.
Kwa kuzingatia aina ya nafaka na mikunde inayotumika, pamoja na uwiano wa viambato vyake, unga wa mchanganyiko unaweza kutoa virutubisho mbalimbali vinavyohitajika mwilini. Hata hivyo, ubora wa lishe hutegemea pia namna chakula kinavyoandaliwa na vyakula vingine vinavyounda mlo wa kila siku.
Lishe bora yawe sehemu ya mapambano dhidi ya magonjwa yasiyoambukiza
Mkurugenzi huyo amesisitiza umuhimu wa jamii kuzingatia ulaji bora, akieleza kuwa uchaguzi wa vyakula na mtindo wa maisha ni miongoni mwa mambo yanayopaswa kupewa kipaumbele katika kulinda afya.
Magonjwa yasiyoambukiza, yakiwemo kisukari na magonjwa ya moyo, yanahitaji hatua za kinga zinazohusisha ulaji unaofaa, mazoezi ya mwili, kuepuka matumizi ya tumbaku na kufuata ushauri wa wataalamu wa afya.
Katika mtazamo huo, kuhamasisha matumizi ya vyakula vya asili kunaweza kusaidia jamii kutambua upya thamani ya mazao ya ndani na umuhimu wa kuandaa milo yenye mchanganyiko wa virutubisho.
Kimaro ameeleza kuwa kwa maoni yake, mabadiliko ya mfumo wa maisha na ulaji yameongeza umuhimu wa jamii kutafakari upya vyakula inavyotumia na kurejea kwenye baadhi ya mila za ulaji wa vyakula vya asili.
Amesema, “Wazee wetu waliweza kuishi miaka 100 au zaidi kwa sababu ya kula vyakula visivyo na kemikali nyingi. Sasa hivi mtu akifikisha miaka 70 tayari anakuwa na wakati mgumu kiafya. Tukirejea kwenye vyakula vya asili ambavyo havijatoweka, tutatengeneza miili yetu na kuepukana na magonjwa yasiyoambukiza.”
Kauli hiyo inaweka msisitizo katika umuhimu wa lishe, ingawa kinga dhidi ya magonjwa yasiyoambukiza na umri wa kuishi hutegemea pia mambo mengine, yakiwemo urithi wa vinasaba, mazingira, shughuli za mwili na upatikanaji wa huduma za afya.
Kilimo hai chatajwa kuwa sehemu ya suluhisho
Mbali na kuhamasisha matumizi ya unga wa asili, Kimaro ametoa wito kwa wakulima kutumia mbolea za asili katika uzalishaji wa mazao ili kusaidia kuhifadhi rutuba ya udongo na kuimarisha kilimo endelevu.
Amesema kuwa kuzingatia mbinu zinazolinda mazingira ni muhimu katika kujenga mfumo wa uzalishaji unaoweza kuwanufaisha wakulima na jamii kwa ujumla.
Matumizi sahihi ya mbolea za kikaboni yanaweza kuboresha muundo wa udongo na kusaidia kuongeza viumbe hai muhimu kwa ukuaji wa mimea. Hata hivyo, wakulima wanapaswa kuzingatia mahitaji ya udongo, aina ya zao na ubora wa mbolea wanayotumia.
Vilevile, usalama wa chakula unahitaji kuhakikisha malighafi zinazoingia katika uzalishaji ni salama na kwamba hatua za uchakataji, uhifadhi na utayarishaji zinafuata viwango vinavyotakiwa.
Kwa kufanya hivyo, uzalishaji wa chakula unaweza kuzingatia kwa pamoja mahitaji ya lishe, afya ya walaji, ustawi wa wakulima na uhifadhi wa mazingira.
Kuongeza thamani ya mazao ya ndani
Uzalishaji wa unga wa asili unaonesha namna nafaka na mikunde vinavyoweza kutumika kama malighafi za kutengeneza bidhaa mbalimbali badala ya kutegemea kuuzwa katika hali yake ya awali pekee.
Ubunifu huo unaweza kufungua fursa za biashara kwa wazalishaji, kuongeza matumizi ya mazao yanayolimwa nchini na kuwapa wakulima nafasi ya kushiriki katika mnyororo wa thamani wa chakula.
Hata hivyo, ili fursa hizo ziwe endelevu, ni muhimu kuzingatia ubora wa bidhaa, usalama wa chakula, mahitaji ya walaji na elimu kuhusu matumizi sahihi ya bidhaa zinazozalishwa.
Ushirikiano kati ya wakulima, wazalishaji, wataalamu wa kilimo na lishe pamoja na wadau wa masoko unaweza kusaidia kuendeleza bidhaa zinazokidhi mahitaji ya jamii.
Hitimisho
Ujumbe wa MKEPI unaibua umuhimu wa kuunganisha lishe bora, matumizi ya mazao ya ndani na mbinu endelevu za kilimo katika kujenga mfumo imara wa chakula.
Kupitia uzalishaji wa unga wa asili na uhamasishaji wa matumizi ya mbolea za kikaboni, kampuni hiyo inaonesha namna malighafi zinazopatikana nchini zinavyoweza kutumika katika uzalishaji wa bidhaa mbalimbali na kuibua fursa za kiuchumi.
Hata hivyo, kupambana na magonjwa yasiyoambukiza kunahitaji juhudi za pamoja zinazojumuisha ulaji wenye uwiano wa virutubisho, mazoezi ya mwili, uchunguzi wa afya na kufuata ushauri wa wataalamu.
Kwa hiyo, kuendeleza elimu kuhusu lishe asilia na kilimo endelevu ni hatua muhimu katika kuhamasisha matumizi bora ya chakula, kulinda mazingira na kuongeza thamani ya mazao yanayozalishwa na wakulima nchini.